Deze website maakt gebruik van cookies. Klik hier voor meer informatie.      Sluiten
 

Enkhuizen maakt voorzichtig kennis met het feminisme in 1873

Volgende » « Vorige ^ Terug naar het Overzicht
Bron / Auteur: Klaas Koeman

Enkhuizen maakt voorzichtig kennis met het feminisme in 1873
Het zou nog bijna een halve eeuw duren voordat vrouwen actief kiesrecht kregen, maar eind negentiende eeuw stak voorzichtig het feminisme de kop op in Nederland. Ook. Enkhuizen kreeg hiermee te maken dankzij een bezoek van Mina Kruseman en Betsy Perk.

Een jaar duurde de tournee die de vriendinnen Mina Kruseman en Betsy Perk maakten en waarmee ze op 6 mei 1873 Enkhuizen aandeden. Hun programma bestond uit voordrachten en redevoeringen, waarin ze hun feministische denkbeelden niet onder stoelen of banken staken. Ze waren er bekend, of zelfs berucht, mee geworden. Mina Kruseman (1839-1922) publiceerde in datzelfde jaar haar eerste roman: 'Een huwelijk in Iridië'. Een criticus karakteriseerde het boek in één zin: 'Vrouwen zijn engelen, mannen zijn ellendelingen, kinderen zijn naar'. Toch was het boek een succes en er zou zeker een tweede druk van verschenen zijn, als Kruseman geen ruzie had gekregen met haar uitgever.

Vervolgens werkte ze het boek om tot een toneelstuk, waarin ze zelf de hoofdrol speelde. Het stuk viel als een baksteen, maar Mina's reputatie als toneelspeelster was gevestigd. Op haar eigen uitdrukkelijk verzoek speelde ze de hoofdrol in Multatuli's stuk 'De vorstenschool'. Haar interpretatie van de rol kostte haar wel haar vriendschap met Multatuli. In 1877 verliet ze Nederland en vertrok naar Indië.
Betsy Perk (1833-1906) schreef al in 1864 haar eerste roman: 'Een kruis met rozen'. Ze richtte in 1871 de Algemeen Nederlandsche Vrouwenvereniging 'Arbeid Adelt' op. Na haar tournee met Mina Kruseman stopte ze met optreden.

In Enkhuizen traden Kruseman en Perk niet op in een van de grote zalen, maar in het kleine Concordia in het Zeekantoor, nu de Nutszaal. In een verslag in de Enkhuizer Courant constateerde de verslaggever dat er maar weinig mensen aanwezig waren.

'Excentriek'
De faam was de dames klaarblijkelijk vooruit gegaan. Vooral vrouwen vonden het optreden van de dames Kruseman en Perk maar vreemd en zonderling, 'excentriek' was nog een vriendelijke kwalificatie. Het was bijna of deze twee dames uit de school klapten. Veel van hun 'zusters' hadden blijkbaar dezelfde wensen en verlangens als de dames Kruseman en Perk, maar vonden het hoogst ongepast om hier in het openbaar voor uit te komen. De kritiek op het duo werd vaak op uiterst onvriendelijke toon geuit.

Toch verliep de avond in Enkhuizen zeer beschaafd. Betsy Perk vertelde haar fabel van de stokroos en de zonnebloem, met als thema 'hoogmoed komt voor de val'. Mina Kruseman las voor uit haar novelle waarin ze de rechten van de vrouw verdedigde. Vooral haar optreden maakte indruk, beschaafd taalgebruik, een gemakkelijke conversatietoon, een onberispelijke houding met sprekende gelaatstrekken. Kortom, de recensent van de Enkhuizer Courant was zeer tevreden.

Men schreef altijd over Kruseman dat zij niets op had met het huwelijk en het huiselijke leven, maar niets bleek minder waar. Zij was voor een eerlijke omgang tussen de twee geslachten, de zelfstandigheid van de vrouw hoorde daarbij. Niemand in de zaal voelde zich aangevallen, zij kreeg juist stormachtige bijval. Ook de mannen in de zaal luisterden met warme sympathie.

De schrijver van de Enkhuizer Courant had wel één puntje van kritiek. Kruseman beschreef de situatie in de allerhoogste kringen en sprak veel minder over de situatie van de vrouw in de beschaafde ontwikkelde burgerklasse, waartoe de schrijver uiteraard zichzelf rekende. En in die klasse was de situatie van de vrouw natuurlijk sterk verbeterd, vond de schrijver.


Volg ons via RSS
Volg ons op Twitter
Volg ons op Facebook
Volg ons op Youtube