Deze website maakt gebruik van cookies. Klik hier voor meer informatie.      Sluiten
 

Oorlog jaagt 'Abel Tasman' richting weeshuis

Volgende » « Vorige ^ Terug naar het Overzicht
Bron / Auteur: Klaas Koeman

Het Gereformeerde Weeshuis. In 1930 zou links de toren van de Katholieke Kerk verrijzen.
Het Gereformeerde Weeshuis. In 1930 zou links de toren van de Katholieke Kerk verrijzen.
In 1942 moest de Kweekschool voor de Zeevaart Abel Tasman verdwijnen uit Delfzijl. Het schip waarin het internaat was gevestigd, werd door de Duitsers gevorderd en de school moest sluiten.

De directie deed verwoede pogingen om het instituut, leraren en leerlingen elders onder te brengen. Na enig zoeken werd de oplossing gevonden in Enkhuizen. Het Gereformeerde Weeshuis bood ruimte aan.

In de zomer verhuisde de school. Op de zolder van het weeshuis werden 32 slaapplaatsen ingericht. Derrest van de leerlingen en de staf, alles bij elkaar zo'n 150 man, vond elders een plek. Eén docent woonde zelfs op zijn Staverse Jol in de haven.

Ook voor het onderwijs werd ruimte gevonden. De praktijklokalen konden in het wees huis. Op het dak van de' Drommedaris leerden de toekomstige stuurlieden 'sterretjes schieten'.

Aan boord van de veerboten naar Staveren deden ze praktijkervaring op: de leerlingen waren per toerbeurt roerganger. Een aantal wilde meer: ze voeren regelmatig met 'Jan de Krommevinger' mee. Dat leverde hen elke keer behalve ervaring als visserman ook een emmer levende paling op.

Tot 1944 lieten de Duitsers de leerlingen met rust. Alleen kreeg de directeur enorme ruzie met burgemeester Broere. Het college van B&W van Delfzijl, officieel het bevoegd gezag van de school, was zo verstandig de man met ziekteverlof te sturen.

In de loop van dat jaar bevolen de Duitsers dat de leerlingen aan hun kustversperringen moesten werken. Een aantal weigerde en ging naar huis of dook onder. Zé konden doorleren doordat ze van medeleerlingen dictaten en schoolboeken kregen. De school eiste wel dat ze lijfelijk bij de examens aanwezig waren.

Inval
Uiteraard ging dit fout. Duitse militairen deden tijdens een wiskunde-examen een inval en een aantal jongens werd gepakt. Anderen wisten te ontsnappen door uit de ramen te springen. Ook in 1944 moest de zeevaartschool het weeshuis verlaten, omdat de Duitsers het gebouw vorderden. De school en het internaat verhuisden naar De Westfriese Munt en naar het Nutsgebouw. Dat verblijf duurde niet lang. In de loop van de herfst stopte de levering van gas en elektriciteit. Water was er onregelmatig en het voedsel werd steeds schaarser. Tijdens de kerstvakantie kregen de leerlingen een brief dat ze niet meer naar Enkhuizen hoefden te komen.

Frans Wilde was een van de leerlingen die met de school mee naar Enkhuizen was gekomen. Hij woonde niet intern, maar bij notaris Wonder in de St. Janstraat. De notaris was fel anti-Duits. In de kelder was een radio verstopt, zodat Frans op de hoogte bleef van de uitzendingen van Radio Oranje. Later verbleef hij bij weduwe De Rooy in de Semeynstraat.

In het begin waren de Enkhuizers wat afstandelijk, herinnerde hij zich, maar later werden de leerlingen van de zeevaartschool geaccepteerd.In 1944 studeerde Franse Wilde af, hij kon onmiddellijk in Enkhuizen onderduiken.

Doodskisten
Hij voorzag in zijn levensonderhoud door bij Van Dok in de houtfabriek (ze maakten doodskisten!) en in hun groothandel in aardappelen en uien te werken. Eenmaal moest hij 's avonds laat een schip met aardappelen laden. Het moest allemaal heel vlug. De reden werd al snel duidelijk. Onderin het schip lagen metalen containers vol met stenguns voor het verzet in Amsterdam.

In maart 1945 loste hij een wel heel bijzondere lading. Hij hielp toen de huisartsen met het lossen van de 'Anjo'. Het schip met baby's uit Amsterdam.


Volg ons via RSS
Volg ons op Twitter
Volg ons op Facebook
Volg ons op Youtube