Deze website maakt gebruik van cookies. Klik hier voor meer informatie.      Sluiten
 

Roodhuyzen, een Enkhuzer leraar in de politiek

Volgende » « Vorige ^ Terug naar het Overzicht
Bron / Auteur: Klaas Koeman

Roodhuyzen, een Enkhuzer leraar in de politiek
De leraar Antonie Roodhuyzen (Amsterdam 1859 – Den Haag 1933) moet een diepe indruk op zijn leerlingen hebben gemaakt.

In 1929 schreef een oud-leerling nog over de lessen die hij in 1893 gevolgd had: ‘O, lezer, daar had ge bij moeten wezen, als mijnheer Roodhuyzen de wereld der klassieke oudheid voor ons ontsloot, en bijvoorbeeld de geschiedenis verhaalde van Solon en Croesus; hoe dan de laatste de brandstapel besteeg en dan uitriep: ‘O, Solon, Solon, Solon’, zoo vervaarlijk dat de musschen, die in den grooten eik op de speelplaats plachten te vechten, ieder jaar weer in verwarring weg stoven”.

Voor de duidelijkheid: het schoolgebouw dat nu nog in de Westerstraat staat, was er toen nog niet. Er werd les gegeven in een deel van het oude Zeekantoor, dat voor de bouw van de latere ‘Rijks Hoogere Burgerschool’ gesloopt is.

Roodhuyzen deed actief mee aan de verschillende politieke bijeenkomsten ‘met debat’ die regelmatig in de stad georganiseerd werden. Het maakte de bevolking niet uit welke stroming een bijeenkomst organiseerde, elke aankondiging van een debat leidde tot volle zalen. Roodhuyzen was al snel populair. Hij had gevoel voor humor, en hij beschikte, belangrijk in een tijd zonder microfoons, over een stem die de zaal tot in de verste hoeken vulde.

 ‘Stemrecht is stemplicht’

De geschiedenisleraar, hij gaf ook klassieke talen en Nederlands, sloot zich aan bij de liberale kiesvereniging ‘Stemrecht is Stemplicht’. Binnen de kortste keren was hij voorzitter en kon hij gaan bouwen aan een landelijke carrière. In 1905 stopte hij met lesgeven en werd hij voor het district Den Brielle lid van de Tweede Kamer. Hij bleef horen bij het progressieve deel van de liberale fractie en was bijvoorbeeld voor samenwerking met de socialisten.

De banden met Enkhuizen werden niet verbroken. Onder het pseudoniem Prins Joris bleef hij  politieke commentaren schrijven voor de Enkhuizer Courant.

In 1914 stapte Roodhuyzen uit de Tweede kamer en werd hij politiek hoofdredacteur van de liberale krant ‘Het Vaderland’. Tot aan zijn dood in 1933 bleef hij zijn commentaren schrijven.

De liberalen verliezen Enkhuizen

In veel van zijn stukken greep hij terug op zijn ervaringen in Enkhuizen. Vooral de gebeurtenissen rond de verkiezingen in 1901 hebben schijnbaar diepe indruk op hem gemaakt.

Al verschillende keren hadden de liberalen de verkiezingen in het district Enkhuizen gewonnen. Dat kwam niet omdat er zo’n grote liberale achterban in oostelijk West-Friesland was, maar omdat de protestantse en katholieke kiezers niet op elkaar wilden stemmen. Zo had in 1897 de liberale kandidaat gewonnen, met een voorsprong van 800 stemmen op zijn katholieke rivaal. Bijna alle protestanten  hadden bij de herverkiezing geweigerd op een katholiek te stemmen, ze stemden dan nog liever op een liberaal.

Maar in 1901 was het opnieuw zeer spannend. Er was nu een anti-revolutionaire kandidaat: dhr. Sluis (van de zaadfamilie). Ook hij dreigde de verkiezingen te verliezen, omdat de katholieken, en dan vooral de katholieken uit Grootebroek, weigerden op een protestant te stemmen. De pastoors oefenden massieve druk uit op hun parochianen om op zijn minst een christelijke kandidaat te kiezen. Ze werden daarbij ernstig gehinderd doordat bij de grondwetswijziging van Van Houten het couloirstelsel was ingevoerd. Dat hield in dat de kiezers nu anoniem konden stemmen in een stemlokaal. Daarvóór werden de stembiljetten thuis ingevuld. Uiteraard zorgde de pastoor er dan wel voor dat die stembiljetten opgehaald (en gecontroleerd!) werden.

Uiteindelijk moest er een katholiek kamerlid dhr. Pastoors (!) aan te pas komen om de katholieken ‘om’ te krijgen. Deze gebruikte daarvoor een ijzersterk argument: hij zou zelf zijn zetel voor Beverwijk kwijt raken als de protestanten daar in de gaten zouden krijgen dat er in de Streek een katholieke boycot tegen een anti-revolutionair gaande was.

Tot grote frustratie van Roodhuyzen en de zijnen stemden een aantal katholieken nu op de protestantse heer Sluis. Met een meerderheid van maar 27 stemmen werd die gekozen. De liberalen waren hun Enkhuizer zetel kwijt. 



Volg ons via RSS
Volg ons op Twitter
Volg ons op Facebook
Volg ons op Youtube