Deze website maakt gebruik van cookies. Klik hier voor meer informatie.      Sluiten
 

Dominee Dirk Harting: te groot voor Enkhuizen?

Volgende » « Vorige ^ Terug naar het Overzicht
‘Zijne zilvergrijze lokken die in grooten overvloed en licht gekruld zijn gelaat als een aureool omgaven en aan zijn voorkomen eene aristocratische deftigheid verleenden, die nog verhoogd werd door zijne hoffelijke manieren, terwijl veelal een vriendelijke glimlach zijn mond versierde en zijne glansrijke oogen steeds vol uitdrukking waren. Hij sprak langzaam, maar als hij zich ergerde aan iets, dat onwaar of onedel was, dan trilde de toon der verontwaardiging in zijne stem.’

Zo beschreef de Enkhuizer Courant dominee Dirk Harting bij zijn overlijden in 1892.

Ruim vijftig jaar was Harting dominee van de kleine doopsgezinde gemeente geweest, en daarnaast liet hij een enorm oeuvre aan theologische publicaties na. Hij had ooit de hoop gehad een wetenschappelijke carrière op te bouwen, maar dat was hem niet gegund geweest. A. Winkler - de schrijver van de bekende encyclopedie en levenslang vriend van Harting - suggereert in zijn levensbericht over Dirk Harting in het Jaarboek van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde dat dat kwam door de langzame manier van spreken van de dominee.

Dirk heeft zijn hele leven veel contact gehad met zijn oudere broer Pieter. Deze was een bekende zoöloog en geoloog. Eerst aan de universiteit van Franeker, later aan de universiteit van Utrecht. Pieter Harting was atheïst, en dat niet alleen, hij was ook een aanhanger van de ideeën van Darwin. In juli 1869 noemt Darwin zelf, in een brief aan de Duitse zoöloog Haeckel, Pieter Harting als een van zijn aanhangers. Haeckel was de zoöloog die Darwins ideeën in Duitsland verspreidde. Sporadisch schreven Harting en Darwin elkaar.

Regelmatig logeerde Pieter bij zijn broer in Enkhuizen. Ze zullen regelmatig over deze zaken gediscussieerd hebben. Duidelijk is wel dat Dirk Harting steeds meer beïnvloed raakte door het modernisme. Zijn kerkenraad zal af en toe wel bedenkelijk gekeken hebben, maar tot een conflict is het nooit gekomen.

In 1869 maakten de broers een reis naar Duitsland. Daar zagen ze de zegenrijke gevolgen van een leerplichtwet. Ze discussieerden erover en besloten in Nederland voor zo’n leerplicht te gaan ijveren. In hetzelfde jaar richtten ze in Utrecht het Schoolverbond. Maar al tijdens de oprichtingsvergadering bleek dat er in Nederland nog een lange weg te gaan was. Een zekere dr. Abraham Kuyper protesteerde tegen het openbare karakter dat de broers voor ogen stond. Toen zijn protesten niet gehonoreerd werden, verliet hij woedend de zaal. Al in juni 1875 werd het Schoolverbond opgeheven. De voorstanders van openbaar en van bijzonder onderwijs konden het niet met elkaar eens worden.

In Enkhuizen had Dirk Harting meer succes. Samen met het raadslid G.P. Nijhoff schreef hij in 1866 de brochure ‘Eene stem van de minderheid over het besluit, door den gemeenteraad van Enkhuizen den 17 Augustus dezes jaars genomen in de zaak van het middelbaar onderwijs.’ De gemeenteraad had een voorstel het kwijnende gymnasium te vervangen door een moderne HBS verworpen. Beiden toonden zich daarin felle voorstanders van de HBS te zijn.

Er was toen al vele jaren over de school gediscussieerd. Maar eindelijk, in 1870, besloot de gemeenteraad dan toch een HBS te stichten. Dirk Harting zal een zeer tevreden man geweest zijn.



Volg ons via RSS
Volg ons op Twitter
Volg ons op Facebook
Volg ons op Youtube