Deze website maakt gebruik van cookies. Klik hier voor meer informatie.      Sluiten
 

Oorlog begon pas echt met bombardementen

Volgende » « Vorige ^ Terug naar het Overzicht
Bron / Auteur: Pieter Jan de Vries

Oostertuinstraat - Schade na bombardement 1940
Oostertuinstraat - Schade na bombardement 1940
Viermaal werd Enkhuizen in de Tweede Wereldoorlog getroffen door vliegtuigbommen. Bij twee van die bombardementen vielen doden en gewonden. Ook veroorzaakten ze aanzienlijke schade. Voor de stad begon hiermee de oorlog pas echt.

Op zondag 6 oktober 1940 omstreeks 12.15 uur leek niets de zondagsrust te kunnen verstoren. De kerken waren uit, de koffie was ingeschonken en de kinderen deden spelletjes of zaten op de zondagsschool. De stad was weliswaar bezet door Duitsers, maar daar had men nog niet zoveel van gemerkt. Afgezien van distributie en verduistering kon bijna iedereen het leven leiden waaraan hij of zij gewend was. Af en toe was er wat motorgeronk van vliegtuigen, maar ook daar was inmiddels iedereen wel aan gewend. Die ochtend vlogen er een paar vliegtuigen wat lager over dan gebruikelijk. Daar lette niemand op. Op het vliegveld Bergen waren Duitse jagers gestationeerd en die oefenden vaak in laagvliegen. En toen gebeurde het...

De stilte werd plotseling verstoord door een paar zware, donkere knallen. Ze deden de huizen trillen en weerkaatsen met een vreemd geknetter in de straten. In de zondagschoolklas waar ik zat, hield de juffrouw op met vertellen. Niemand dacht meer aan de oefeningen die we regelmatig op school hielden en waarbij we onder de banken moesten kruipen. Wat zeker niet had moeten gebeuren, geschiedde toch. We werden naar huis gestuurd. Op weg van de Peperstraat naar de Oostertuinstraat, waar mijn ouderlijk huis stond, kwamen we mensen tegen, met de verontrustende mededeling ‘de Oostertuinstraat ligt plat’. Gelukkig viel het voor ons gezin mee. Voor anderen was het dramatischer. Twee huizen waren weggebombardeerd. Één man was dodelijk door een granaatscherf getroffen. Ook bleken er mensen gewond te zijn.Van hele straten waren de ruiten kapot en de daken beschadigd.

Bij naspeuringen bleek veel later dat het om één vliegtuig was gegaan van het type Blenheim. De bemanningsleden heetten Parry, Robson en Greenwood. Ze waren van het vliegveld Wattisham vertrokken voor een missie naar Castrop Rauxal in Duitsland. Maar in geval van slechte weersomstandigheden was er nog een reservedoel meegegeven. En dat was Enkhuizen waar, bij een verkenningsvlucht enkele dagen daarvoor, enige verdachte vaartuigen waren gezien. Er werden in totaal zes bommen met een totaal gewicht van 1080 pond gedropt.

Paktuinen na bombardement in 1945
Paktuinen na bombardement in 1945

Scheepswerf

Een ander dramatisch bombardement vond plaats op 15 maart 1945. In de nadagen van de Tweede Wereldoorlog patrouilleerden geallieerde vliegtuigen regelmatig boven het IJsselmeer om militaire transporten te onderscheppen. Boten werden zowel op het water als aan de wal beschoten of gebombardeerd. Deze taak werd uitgevoerd door Poolse squadrons.

Op de betreffende dag verschenen ’s middags vier Spitfires die bemand werden door de vliegers Dromlewicz, Kozak, Tolocko en Krakowlaw.

23 dodelijke slachtoffers

Recente naspeuringen brachten nog enkele gegevens aan het licht. Uit de verslagen blijkt dat de vliegers twaalf schepen in de Enkhuizer haven hebben waargenomen, en iets dat op een fabriek leek. Twaalf bommen werden afgeworpen. Ze wogen samen 4000 pond, vier keer zoveel als bij het bombardement van 1940. De gevolgen waren dramatisch. Er vielen 23 dodelijke slachtoffers en veel gewonden. Driehonderd panden raakten beschadigd, waaronder de Drommedaris en de scheepswerf, die de vliegers vanuit de lucht hadden aangezien voor een ‘fabriek’. Schepen werden er echter niet geraakt. Door zwaar Duits afweergeschut vanuit de Vissershaven en de Spoorhaven werd het toestel van Dromlewicz zo doorzeefd, dat hij in Katwoude een noodlanding moest maken. Hij werd door burgers geholpen en in Volendam en Monnikendam ondergebracht. Daar maakte hij de bevrijding mee.

Koepoort

Een veel minder spectaculaire ‘bommenregen’ in 1943 kwam ooit bij de Koepoort terecht. Onduidelijk is waarom daar in de nacht een paar brandbommen zijn gevallen. Misschien hadden sommige vliegers op de terugweg van hun nachtelijk bombardement op Duitse steden ‘nog wat over’ en dropten ze dat ‘ergens’.

Gasfabriek

Tevens vond op 4 oktober 1944 een bombardement plaats op de Enkhuizer Gasfabriek. Één bom sloeg de laadwal weg en de cokes lagen tot in de Breedstraat. De tweede bom viel midden op het Gasbabriekterrein. De derde bom was een blindganger die aan de buitenkant van de (gelukkig lege) gashouder zat. Aan de oostkant zat een groot gat dat werdt dichtgemaakt Binnen ongeveer een jaar na het vallen van de bommen toen de ketel werd schoongemaakt aan de binnenkant vond men de blindganger. Mensen in de omgeving moesten hun huis uit huis en de ramen en deuren. Bij dit bombardement zijn gelukkig geen slachtoffers gevallen. open laten. (Met dank aan P. Brouwer / C. de Boer / J. de Boer)



Volg ons via RSS
Volg ons op Twitter
Volg ons op Facebook
Volg ons op Youtube